• Kamil Żołądź

Czym właściwie jest przedstawicielstwo?

Przedstawicielstwo jest instytucją cywilnoprawną przewidującą możliwość dokonania czynności prawnej w imieniu i na rachunek cudzy. Przedstawicielstwo może zostać udzielone zarówno w sytuacji, gdy uprawniony podmiot nie może działać osobiście, jak również wtedy, gdy nie chce on działać sam.


Wróćmy do wspomnianego wyżej określenia „w imieniu i na rachunek cudzy”. Oznacza ono tyle, iż stroną czynności prawnej jest osoba reprezentowana a nie ustanowiony przez nią (bądź z mocy ustawy) przedstawiciel. W związku z tym wszystkie czynności objęte pełnomocnictwem dokonywane są z bezpośrednim skutkiem nie na rzecz osoby dokonującej tej czynności (przedstawiciela), lecz reprezentowanego (pod warunkiem, że czynność dokonana przez uprawnionego przedstawiciela mieści się w granicach umocowania).


Zgodnie z prawem, za pośrednictwem przedstawiciela można dokonać niemalże każdej czynności prawnej, pod warunkiem, że ustawa nie stanowi inaczej (przykładowo – art. 944 § 2 Kodeksu cywilnego, stanowi iż testament nie może być sporządzony ani odwołany przez przedstawiciela, w związku z czyn czynności te muszą być dokonane osobiście).

Możemy wyróżnić dwa rodzaje przedstawicielstwa:


· Pełnomocnictwo – umocowanie do działania w cudzym imieniu wynika z oświadczenia woli reprezentowanego. W jego ramach możemy wyróżnić:

1. Pełnomocnictwo ogólne

Umocowanie do dokonywania czynności zwykłego zarządu, czyli do zwykłych, codziennych czynności zarządu, np. pobieranie czynszu z tytułu najmu bądź dzierżawy. Musi być zawarte w formie pisemnej pod rygorem nieważności!

2. Pełnomocnictwo rodzajowe

Dotyczy konkretnego rodzaju czynności prawnych, do których umocowany zostanie pełnomocnik. Przykładem może być tu pełnomocnictwo do zawierania umowy najmu lub zawierania umów o pracę w imieniu pracodawcy.

3. Pełnomocnictwo szczególne

Jest to upoważnienie do podjęcia konkretnej czynności prawnej, np. zakup samochodu, sprzedaż oznaczonej nieruchomości. Pełnomocnictwo szczególne ustanawiane jest wówczas, gdy przepis szczególny przewiduje obowiązek ustanowienia tego rodzaju pełnomocnictwa.

· Przedstawicielstwo ustawowe – umocowanie wynika z innego zdarzenia cywilnoprawnego (w szczególności z mocy ustawy bądź orzeczenia wydanego na podstawie ustawy)

Ustawodawca nie narzuca maksymalnej liczby ustanowionych pełnomocników. Jednak, gdy jest ich więcej, należy mieć na względzie możliwość zaistnienia problemu dotyczącego reprezentacji. W takim wypadku powinniśmy się zastanowić, czy chcemy, by nasi pełnomocnicy działali łącznie (pełnomocnictwo łączne), czy korzystniejszym rozwiązaniem będzie udzielenie pełnomocnictwa rozłącznego (wszyscy pełnomocnicy mają możliwość samodzielnego działania).

Podstawowymi elementami, które powinno zawierać każde pełnomocnictwo, niezależnie od rodzaju, są:

· Dane mocodawcy (reprezentowanego) oraz pełnomocnika– imię, nazwisko, adres, numer PESEL)

· Wskazanie czynności, do których pełnomocnik zostaje umocowany

· Własnoręczny podpis mocodawcy

· Data oraz miejsce sporządzenia pełnomocnictwa

Ciekawą kwestię dotyczącą domniemania umocowania reguluje art. 97 KC, zgodnie z którym Osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa.

Przykładowo - gdybyśmy zakupili produkt w sklepie, który zostałby wydany przez osobę przebywającą w nim czynnie (np. za ladą) oraz obsługującą klienta (zdarzyło się Wam kiedyś stojąc w kolejce zastanawiać, czy ten pan lub pani stojący za ladą na pewno jest sprzedawcą? Jeśli nie jesteście studentami prawa uczącymi się na egzamin z części ogólnej prawa cywilnego, wielce prawdopodobne, że nie), wówczas, nawet jeśli osoba nas obsługująca nie posiadała umocowania do wykonywania danej czynności (np. byłaby sprzątaczem a nie sprzedawcą), korzystamy z ochrony prawa, a czynność uważa się za dokonaną prawidłowo.



© 2020  Postępowy Prawnik

Media Społecznościowe

  • Instagram
  • Facebook Social Ikona
  • Twitter