• Kamil Żołądź

Mediacja w postępowaniu administracyjnym

Aktualizacja: wrz 19


Nowelizacją z dnia 7.04.2017 r. ustawodawca włączył do Kodeksu postępowania administracyjnego rozdział 5a zatytułowany „Mediacja”. Modyfikacji uległa wówczas zasada ujęta w art. 13 KPA, zgodnie z którą organy administracji publicznej, jeśli dostrzegają możliwość polubownego załatwienia sprawy, której charakter na to pozwala, obowiązane są dążyć „polubownego rozstrzygania kwestii spornych oraz ustalania praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania w należących do ich właściwości sprawach”.

W założeniu celem instytucji mediacji administracyjnej ma być jej zbliżenie do społeczeństwa oraz zapewnienie stronom postępowania większego wpływu na swoje sprawy. Ustawodawca obowiązuje organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich uzasadnionych czynności umożliwiających przeprowadzenie mediacji lub zawarcie ugody. Zgodnie z art. 13 § 2 KPA w tym celu organy mają udzielać wyjaśnień o możliwościach i korzyściach polubownego załatwienia sprawy.


Projekt nowelizacji z 2017 r. wskazuje katalog konfliktów przy rozwiązywaniu których mediacja administracyjna może mieć istotne znaczenie:

· sprawy, w których występuje wielość stron,

· sprawy, w których może być zawarta ugoda,

· sprawy, w których organ ma zamiar wydać decyzję na niekorzyść adresata i może się spodziewać odwołania (organ będzie wówczas także stroną mediacji),

· w sprawach, w których wniesiony został środek odwoławczy od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji (organ będzie wówczas stroną mediacji)


Inicjatywa przeprowadzenia mediacji z reguły spoczywa na organie administracji – to on, w drodze zawiadomienia, informuje strony (oraz organ współdziałający w trybie art. 106 KPA, jeśli organ ten nie zajął wymaganego stanowiska) o możliwości przeprowadzenia mediacji.

W zawiadomieniu o możliwości przeprowadzenia mediacji organ zwraca się do stron o wyrażenie zgody na jej przeprowadzenie oraz wybranie - w terminie 14 dni od doręczenia zawiadomienia – mediatora. W zawiadomieniu tym strony zostają również pouczone o zasadach prowadzenia mediacji oraz ponoszenia kosztów z nią związanych. W przypadku niewyrażenia zgody na przeprowadzenie mediacji w tym terminie (jak również milczenia strony w tej kwestii) nie może zostać ona przeprowadzona, a organ administracji obowiązany jest niezwłocznie załatwić sprawę. Natomiast w przypadku wyrażenia zgody przez strony postępowania na przeprowadzenie mediacji, organ wydaje niezaskarżalne zażaleniem postanowienie o skierowaniu sprawy do mediacji.

Należy jednak pamiętać, że działanie organu może wynikać ze złożonego przez stronę wniosku o przeprowadzenie mediacji. Organ nie jest jednak związany wnioskiem strony, w związku z czym, ostatecznie o zdolności mediacyjnej określonej sprawy decyduje wyłącznie on sam.

Mediacja z samej istoty jest dobrowolna i może zostać przeprowadzona od momentu wszczęcia postępowania do wydania rozstrzygnięcia. Dotyczy to zarówno postępowania w pierwszej oraz drugiej instancji. Uczestnikami mediacji mogą być:

· organ prowadzący postępowanie oraz strona (strony) postępowania (tzw. układ wertykalny)

· strony postępowania (tzw. układ horyzontalny)


Jeżeli uczestnicy mediacji wyrazili zgodę na jej przeprowadzenie, organ administracji wydaje postanowienie o skierowaniu sprawy do mediacji. W przypadku układu wertykalnego, gdy uczestnikiem mediacji ma być organ, ma on prawo zabrać głos w sprawie wyboru mediatora. W sytuacji gdy mediacja prowadzona jest między stronami postępowania (układ horyzontalny), wybór mediatora spoczywa na uczestnikach postępowania, a jeśli tego nie uczynili samodzielnie, wówczas organ administracji wskazuje mediatora posiadającego odpowiednią wiedzę i umiejętności w zakresie prowadzenia mediacji w sprawach danego rodzaju.


Ustawodawca wskazał, iż mediatorem może być w szczególności mediator wpisany na listę stałych mediatorów lub do wykazu instytucji i osób uprawnionych do prowadzenia postępowania mediacyjnego, prowadzonych przez prezesa sądu okręgowego, lub na listę prowadzoną przez organizację pozarządową lub uczelnię, o której informację przekazano prezesowi sądu okręgowego. Jednakże ustawodawca pozostawił dużą swobodę w kwestii wyboru mediatora o czym świadczy zdanie pierwsze art. 96f. § 1 – „Mediatorem może być osoba fizyczna, która posiada pełną zdolność do czynności prawnych i korzysta z pełni praw publicznych”. W związku z powyższym należy mieć na względzie, iż mediatorem w mediacji administracyjnej może zostać niemal każda osoba, która spełnia powyższe warunki, bez konieczności posiadania przez nią dodatkowych kwalifikacji.


Ważnym wyjątkiem jest sytuacja, w której organ prowadzący postępowanie jest uczestnikiem mediacji. W takim wypadku mediatorem może być wyłącznie osoba wpisana na listę stałych mediatorów lub do wykazu instytucji i osób uprawnionych do prowadzenia postępowania mediacyjnego, prowadzonych przez prezesa sądu okręgowego, lub mediator wpisany na listę prowadzoną przez organizację pozarządową lub uczelnię, o której informację przekazano prezesowi sądu okręgowego. Pracownik organu administracji publicznej, przed którym tyczy się postępowanie nie może być mediatorem.

Występują trzy kryteria formalne, których spełnienie pozwala pełnić funkcję mediatora:

· posiadanie pełnej zdolności do czynności prawnych,

· korzystanie z pełni praw publicznych,

· bezstronność względem uczestników mediacji.


Jeśli istnieją okoliczności, które mogłyby wzbudzić wątpliwości co do bezstronności mediatora, niezwłocznie zawiadamia on o tym uczestników mediacji oraz organ administracji publicznej, jeżeli nie jest on uczestnikiem mediacji.


Kierując sprawę do mediacji, organ administracji publicznej, odracza rozpatrzenie sprawy na okres do dwóch miesięcy. Na zgodny wniosek stron lub z „innych ważnych powodów” maksymalny dwumiesięczny termin odroczenia może zostać przedłużony, nie dłużej jednak niż o miesiąc. Termin postępowania mediacyjnego nie może więc przekroczyć trzech miesięcy (przedłużenie maksymalnie o miesiąc pierwotnego dwumiesięcznego terminu). W przypadku nieosiągnięcia celów mediacyjnych, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o zakończeniu mediacji i jest obowiązany podjąć czynności majce rozpatrzyć i załatwić sprawę, czyli wydać decyzję. Jeśli uczestnicy mediacji w jej toku przyjęli ustalenia dotyczące załatwienia sprawy w granicach prawa, organ związany jest tymi ustaleniami i powinien załatwić sprawę zgodnie z nimi. Jednakże, gdy ustalenia mediacji nie są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, organowi administracji publicznej przysługuje swoboda interpretacyjna na zasadach ogólnych.

Mediator obowiązany jest sporządzić protokół z przebiegu mediacji, który powinien zawierać:

· czas i miejsce przeprowadzenia mediacji,

· imiona i nazwiska (nazwy) uczestników mediacji,

· adresy (siedziby) uczestników mediacji,

· dokonane ustalenia co do sposobu załatwienia sprawy,

· podpis mediatora oraz uczestników mediacji.


Mediacja nie jest jawna. Mediator, uczestnicy mediacji oraz inne osoby biorące w niej udział obowiązani są zachować w tajemnicy wszelkie fakty, o których dowiedzieli się w związku z prowadzeniem mediacji, chyba że uczestnicy mediacji postanowią inaczej. Propozycje ugodowe, ujawnione fakty lub oświadczenia złożone w toku mediacji nie mogą być wykorzystywane po jej zakończeniu, z wyjątkiem ustaleń zawartych w protokole z przebiegu mediacji.



16 wyświetlenia

© 2020  Postępowy Prawnik

Media Społecznościowe

  • Instagram
  • Facebook Social Ikona
  • Twitter