• Kamil Żołądź

Udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym

Podstawą postępowania administracyjnego jest udział strony, gdyż bez podmiotu stosunku procesowego, postępowanie najzwyczajniej nie mogłoby się odbyć. Przepisy KPA przewidują jednak możliwość uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym tzw. uczestników fakultatywnych (uczestników na prawach strony), wśród których obok prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich czy Rzecznika Praw Dziecka może być organizacja społeczna.


Uprawnienie do żądania wszczęcia postępowania oraz udziału w postępowaniu przez organizację społeczną wynika z art. 31. § 1 KPA. Wiąże się to również z możliwością podejmowania przez nią czynności procesowych.


Organizacja społeczna może brać udział w postępowaniu administracyjnym w dwojaki sposób. Po pierwsze, może żądać wszczęcia postępowania i występować we własnym imieniu – w takim wypadku jest stroną postępowania. Po drugie, może zostać dopuszczona do udziału w toczącym się postępowaniu, jako wspomniany wyżej uczestnik fakultatywny niebędący stroną, jedynie korzystający z określonych uprawnień procesowych.


W oparciu o kryteria wymienione w art. 31. § 1 KPA, tj. cele statutowe organizacji oraz przemawiający za tym interes społeczny, organ administracji publicznej rozstrzyga w formie postanowienia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o udziale organizacji społecznej w toczącym się postępowaniu. W przypadku postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w toczącym się postępowaniu, organizacji społecznej przysługuje zażalenie.


Organizacja społeczna będąc uczestnikiem fakultatywnym postępowania administracyjnego, może korzystać niemal ze wszystkich uprawnień procesowych, które przysługują stronom. Zakres uprawnień powinien jednak być rozpatrywany z uwzględnieniem celu, w jakim biorą udział podmioty na prawach strony w postępowaniu administracyjnym.

W szczególności organizacja społeczna w postępowaniu administracyjnym uprawniona jest do:

· składania wniosków dowodowych,

· występowania z inicjatywą przeprowadzenia czynności służących wyjaśnieniu sprawy,

· korzystania ze środków zaskarżenia.


Reguła ta jest jednak ograniczana zasadą dyspozycyjności, zgodnie z którą wyłącznie stronie postępowania przysługuje rozporządzanie sprawą administracyjną do czasu zakończenia postępowania. Uczestnik fakultatywny mimo, iż jest uprawniony do podejmowania czynności procesowych, nie ma jednak możliwości dysponowania prawami o charakterze materialnym. W związku z tym, mimo uprawnień przysługujących podmiotowi na prawach strony należy zdecydowanie rozróżnić to pojęcie od pojęcia strony.


Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2014 r. II OSK 272/13 „Pojęcie "podmiot na prawach strony" nie jest tożsame z pojęciem "strony" w rozumieniu art. 28 k.p.a., a uprawnienia podmiotu na prawach strony nie są tożsame z uprawnieniami podmiotu mającego przymiot strony.”

Organizacja społeczna biorąca udział w postępowaniu na prawach strony, nie może żądać umorzenia postępowania administracyjnego, wznowienia na zasadzie art. 145 § 1 pkt 4 KPA, zawieszenia postępowania ani zawarcia ugody.

Warto również zaznaczyć, zgodnie z orzecznictwem, że dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym musi zawsze pozostawać w związku z konkretną sprawą.


Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2019 r. IV SA/Wa 717/19 „Instytucja dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, nie funkcjonuje samodzielnie, tj. w oderwaniu od konkretnej sprawy. Dlatego też, wniosek oparty na art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., może być skutecznie złożony tylko w związku z konkretnym postępowaniem, nadto - w trakcie trwającego postępowania administracyjnego.”

Literatura: M. Wierzbowski (red.), Postepowanie administracyjne, egzekucyjne i sądowoadministracyjne. Warszawa 2020.




13 wyświetlenia

© 2020  Postępowy Prawnik

Media Społecznościowe

  • Instagram
  • Facebook Social Ikona
  • Twitter